هزینه‌های جانبی ثبت قرارداد یکسان چقدر است و پرداخت آن بر عهده کیست؟

۱. شفافیت مالی؛ پایان دریافت‌های غیرقانونی در بنگاه‌ها

در سیستم نوین معاملات مسکن، هیچ پولی به صورت نقدی یا کارت‌به‌کارت خارج از شبکه و بدون شناسه رد و بدل نمی‌شود. ساختار قرارداد یکسان به گونه‌ای طراحی شده است که در همان مرحله اول تنظیم پیش‌نویس، ریزِ هزینه‌های جانبی معامله (شامل حق کمیسیون، مالیات‌ها و هزینه‌های احتمالی ثبت) را محاسبه کرده و در قالب یک کارنامه مالی شفاف به دو طرف نمایش می‌دهد.

این شفافیت باعث می‌شود که خریدار و فروشنده دقیقاً بدانند علاوه بر ثمن اصلی ملک، چه بودجه‌ای را باید برای نهایی‌سازی انتقال سند در نظر بگیرند و هیچ هزینه‌ای در روز مراجعه به دفترخانه به صورت غافلگیرانه به آن‌ها تحمیل نشود.

۲. حق‌الزحمه (کمیسیون) مشاوران املاک؛ محاسبه سیستمی

یکی از بزرگ‌ترین تغییرات در قانون الزام، نحوه محاسبه و دریافت کمیسیون مشاوران املاک است. در سامانه قرارداد یکسان، مشاور املاک نمی‌تواند مبلغ کمیسیون را به صورت دستی وارد کند.

سامانه بر اساس فرمول‌های مصوب (تلفیقی از ارزش منطقه‌ای ملک و ثمن توافقی) و تعرفه‌های اعلامی اتحادیه، سهم دقیق کمیسیون را محاسبه می‌کند. طبق رویه معمول و قوانین صنفی، پرداخت حق کمیسیون به صورت مساوی (۵۰-۵۰) بر عهده خریدار و فروشنده است، مگر اینکه در متن قرارداد توافق دیگری (مثلاً پرداخت کل کمیسیون توسط یکی از طرفین) قید شده باشد. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، این مبلغ هم‌زمان با واریز پیش‌پرداخت به حساب امانی، کسر و مستقیماً به حساب آژانس املاک واریز می‌گردد.

برای جلوگیری از تحمیل هزینه‌های گزاف و غیرقانونی، الزامی است که مراحل تنظیم قرارداد خود را صرفاً از طریق سکوهای تاییدشده و دارای مجوز طی کنید:

۳. مالیات نقل و انتقال و عوارض شهرداری (دیون دولتی)

پیش از انتقال قطعی سند در دفتر اسناد رسمی، ملک باید از هرگونه بدهی دولتی و عمومی پاک‌سازی شود. این هزینه‌ها که به عنوان مقدمات صدور سند شناخته می‌شوند، طبق قانون و عرف مسلّم معاملات، به طور کامل بر عهده فروشنده (انتقال‌دهنده) است.

• مالیات نقل و انتقال دارایی: سازمان امور مالیاتی بر اساس ارزش معاملاتی ملک، درصدی را به عنوان مالیات اخذ می‌کند که پرداخت آن وظیفه قانونی فروشنده است.
• مفاصا حساب شهرداری: شامل عوارض نوسازی، مدیریت پسماند و در صورت وجود، جرایم ماده صد یا عوارض پایان‌کار است که تماماً باید توسط فروشنده تسویه شود.
• بدهی انشعابات: تسویه قبوض آب، برق، گاز و شارژ معوقه ساختمان تا روز تحویل ملک نیز در زمره دیون فروشنده قرار دارد.

۴. هزینه‌های ثبتی و حق‌التحریر دفتر اسناد رسمی

پس از ثبت قرارداد در سامانه، طرفین باید برای رفع محدودیت و انتقال قطعی به محضر مراجعه کنند. در این مرحله، هزینه‌هایی تحت عنوان حق‌التحریر (دستمزد دفترخانه)، حق‌الثبت (تعرفه دولتی صدور سند)، مالیات بر ارزش افزوده و هزینه صدور سند تک‌برگ جدید (سند حدنگار) دریافت می‌شود.

طبق عرف و رویه قانونی در قراردادهای یکسان، هزینه تنظیم سند (حق‌التحریر و حق‌الثبت) به صورت مساوی (بالمناصفه) بین خریدار و فروشنده تقسیم می‌شود. با این حال، هزینه صدور سند تک‌برگ جدید که به نام خریدار صادر می‌شود، منحصراً بر عهده شخص خریدار خواهد بود. شایان ذکر است که در صورت توافق طرفین، امکان تغییر این رویه (مثلاً تقبل تمام هزینه‌های محضر توسط خریدار) در شرایط قرارداد وجود دارد.

۵. نتیجه‌گیری؛ انضباط مالی در بستر دیجیتال

ورود قراردادهای یکسان به بازار مسکن، پایانی بر سردرگمی‌ها و اختلافات مالی در حین معامله است. با تفکیک دقیق وظایف و نمایش برخط هزینه‌ها، فروشنده می‌داند که چه دیونی را باید برای پاک‌سازی سند بپردازد و خریدار نیز از میزان دقیق سهم خود در هزینه‌های دفترخانه و کمیسیون آگاه می‌شود. این الگوی شفاف، از بروز دعواهای بی‌مورد در لحظه انتقال سند جلوگیری کرده و تجربه‌ای امن و قانون‌مدارانه را برای هر دو طرف رقم می‌زند.