در نظام جدید ثبتی ایران، دیگر خبری از امضاهای خیس و اثر انگشتهای آغشته به جوهر روی مبایعهنامههای کاغذی نیست. جعل هویت و سوءاستفاده از مدارک دیگران، با راهاندازی فرآیند «زندهسنجی ویدئویی» و «امضای الکترونیک توکنمحور» به صفر رسیده است. در این مقاله، سازوکار هوشمند احراز هویت بیومتریک و الزامات فنی امضای سیستمی قراردادهای یکسان را بررسی میکنیم.
راهنمای احراز هویت هوشمند (زندهسنجی) و امضای الکترونیک در قراردادهای ملکی
بدون دیدگاه
۱. چرا احراز هویت سنتی در معاملات ملکی منسوخ شد؟
یکی از بزرگترین روزنههای کلاهبرداری در معاملات املاک سنتی، ضعف در فرآیند احراز هویت بود. مشاوران املاک در بنگاهها ابزار تخصصی برای تشخیص کارتهای ملی جعلی، وکالتنامههای باطلشده یا جازدن یک فرد به جای مالک اصلی (غصب عنوان) را در اختیار نداشتند. این نقص فنی بارها منجر به فروش املاک مردم توسط افراد غیرمحق و شکلگیری پروندههای کلان مالغیر در محاکم قضایی شد.
قانون الزام به ثبت رسمی معاملات با درک این نقطه ضعف، فرآیند شناسایی متعاملین را از بررسیهای چشمی و سنتی به سمت احراز هویت بیومتریک و برخط هدایت کرد. امروزه هویت هر شخص خریدار، فروشنده، مستأجر، موجر و حتی شاهدان قرارداد، پیش از ورود به جزئیات معامله، از طریق چندین لایه امنیتیِ متصل به پایگاههای داده حاکمیتی سنجیده و قفل میشود.
۲. فرآیند زندهسنجی (Liveness Detection) چیست؟
تحولخواهانهترین بخش ثبتی کشور، پیادهسازی الگوریتمهای زندهسنجی ویدئویی (Liveness Detection) در زمان تنظیم قرارداد یکسان است. این فناوری که مبتنی بر هوش مصنوعی پیشرفته است، تضمین میکند فردی که پشت سیستم یا گوشی هوشمند در حال انجام معامله است، یک انسان زنده و واقعی است، نه یک عکس، ویدئوی ضبطشده یا تصویر دستکاریشده با دیپفیک (Deepfake).
در این مرحله، سامانه از کاربر میخواهد تلفن همراه خود را مقابل صورت گرفته و متن کوتاهی از خلاصه شروط قرارداد یا یک کد تصادفی را قرائت کند. هوش مصنوعی به طور آنی حرکات چشم، پلک زدن، عمق چهره و تطابق صدای کاربر را تحلیل کرده و تصویر استخراجشده را با عکس پرسنلی ثبتاحوال خریدار یا فروشنده تطبیق میدهد. تنها در صورت تایید صددرصدی این همپوشانی، فرآیند معامله وارد گام بعدی میشود.
با ترکیب این لایههای بیومتریک و نظارت هوش مصنوعی، بستر تنظیم سند به امنترین فضا برای جابهجایی سرمایه شهروندان تبدیل شده است، چرا که هیچ جاعلی توانایی عبور از این دیواره امنیتی را ندارد.
بلوک شماره 69
۳. امضای الکترونیک قرارداد یکسان؛ معادل قانونی امضای خیس
پس از طی مراحل استعلام ملک و تایید هویت بیومتریک، نوبت به انشای اراده یا همان امضای قرارداد میرسد. طبق ماده ۷ آییننامه اجرایی، امضای قراردادهای یکسان به صورت امضای الکترونیک امن (تصدیق الکترونیکی) انجام میشود. این امضا بر پایه دو رکن اساسی بنا شده است:
- تقاطع شاهکار و ثنا: سامانه یک رمز یکبار مصرف (OTP) به شماره تلفن همراه کاربر ارسال میکند. این ارسال تنها زمانی موفقیتآمیز است که طبق استعلام سامانه شاهکار، مالکیت سیمکارت دقیقاً بنام کد ملی شخصِ احراز هویت شده در ثنا باشد.
- پنجره زمانی یکساعته: خریدار، فروشنده و شهود پس از واریز اولین قسط معامله به حساب امانی، تنها 60 دقیقه مهلت دارند تا با وارد کردن کد ارسالی، قرارداد را به صورت الکترونیک امضا کنند. در صورت انقضای این مهلت، معامله لغو و پول به خریدار بازمیگردد.
۴. راهنمای گامبهگام برای انجام یک احراز هویت موفق
برای اینکه در زمان ثبت قرارداد یکسان دچار خطاهای سیستمی یا رد شدن زندهسنجی نشوید، رعایت نکات فنی زیر الزامی است:
- بررسی حساب ثنا: پیش از شروع معامله مطمئن شوید اطلاعات حساب ثنای شما بهروز بوده و به تلفن همراه فعلیتان متصل است.
- نور محیط و وضوح دوربین: فرآیند ویدئویی را در محیطی با نور کافی و بدون سایههای شدید روی صورت انجام دهید. از عینک آفتابی، کلاه یا شال حجاب ضخیم که مانع تشخیص اجزای اصلی چهره توسط هوش مصنوعی میشود، خودداری کنید.
- ثبات دوربین: در زمان ضبط ویدئوی زندهسنجی، دست خود را ثابت نگه دارید و مستقیماً به لنز دوربین نگاه کنید تا فوکوس بیومتریک به درستی انجام شود.
۵. نتیجهگیری؛ پایانی بر ادعاهای انکار و تردید
در حقوق کلاسیک، همواره خطر «انکار امضا» یا «ادعای جعل قولنامه» وجود داشت و پروندههای زیادی به دلیل اثبات عدم اصالت خط و امضا منحل میشدند. اعتبار قرارداد یکسان ثبت شده در سکوهای قانونی به دلیل بهرهگیری از احراز هویت هوشمند و امضای الکترونیک، غیرقابل انکار است. هیچیک از طرفین نمیتوانند ادعا کنند که قرارداد را امضا نکردهاند یا شخص دیگری به جای آنها امضا کرده است. این بالاترین سطح از بهینهسازی امنیت و آرامش خاطر در تاریخ معاملات املاک کشور است.
[/us_hwrapper]
مطالب پیشنهادی
