خریدار و فروشنده میتوانند بدون واسطه و بدون مراجعه حضوری، خودشان قرارداد ملکی را در سامانه ثبت کنند. پیشنیازها، مراحل نهگانه و محدودیتهای ثبت خودکاربری قرارداد یکسان.
خریدار و فروشنده میتوانند بدون واسطه و بدون مراجعه حضوری، خودشان قرارداد ملکی را در سامانه ثبت کنند. این امکان که به آن خودکاربری گفته میشود، مستقیماً بر پایه تبصره ۲ ماده ۳ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول بنا شده است. در این راهنما مراحل، پیشنیازها و محدودیتهای ثبت قرارداد یکسان بدون بنگاه را مرور میکنیم.
خودکاربری یعنی چه؟
تبصره ۲ ماده ۳ قانون، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور را مکلف کرده دسترسی اشخاص حقیقی و حقوقی — و نه فقط دلالان معاملات املاک — را به سامانه فراهم کند تا اعمال حقوقی موضوع ماده ۱ را در قالب قراردادهای یکسان ثبت کنند. ماده ۱۴ آییننامه نیز تصریح کرده ثبت این قراردادها نیازمند مراجعه به دفاتر اسناد رسمی نیست؛ هرچند برای رفع محدودیت ثبتی، مراجعه به دفترخانه در مرحله بعد الزامی است.
نتیجه عملی روشن است: اگر خریدار و فروشنده به توافق رسیده باشند، میتوانند بدون حق دلالی و بدون مراجعه به بنگاه، قرارداد را خودشان ثبت کنند.
چه چیزی تغییر نمیکند
خودکاربری به معنای دور زدن تشریفات قانونی نیست. قرارداد همان قرارداد یکسان متحدالشکل است، همان استعلامات خودکار روی آن اجرا میشود و همان مسیر دفترخانه پیش رویتان است. تنها چیزی که حذف میشود، نقش واسطه در تنظیم قرارداد است.
پیشنیازهای ثبت خودکاربری
ماده ۱۴ آییننامه، ثبت قرارداد یکسان را به چهار شرط منوط کرده است:
- وجود سند رسمی مالکیت برای ملک موضوع قرارداد؛
- احراز هویت متعاملین با امضای الکترونیک؛
- حضور دو نفر شاهد از طریق تصدیق الکترونیک؛
- تأیید امکان انجام معامله توسط سامانه.
همچنین همه طرفین و شاهدان باید حساب فعال ثنا داشته باشند و شماره همراهشان از طریق سامانه شاهکار با کد ملیشان تطابق داشته باشد. اگر خط به نام شخص دیگری باشد، سامانه از ادامه فرآیند جلوگیری و دلیل را پیامک میکند. شرایط شاهدان را در مقاله آیا ثبت قرارداد یکسان نیاز به شاهد دارد؟ بخوانید.
مراحل ثبت قرارداد یکسان بهصورت خودکاربری
راهنمای رسمی سامانه، فرآیند را در چند گام پشت سر هم تعریف کرده است:
- ثبتنام و ورود. با کد ملی، تاریخ تولد و شماره همراه حساب بسازید و با کد تأیید پیامکی وارد شوید.
- تعیین نوع قرارداد. از میان قالبهای فروش، اجاره و صلح در انواع مسکونی، اداری، تجاری، آموزشی و ویلایی، قالب متناسب با معامله خود را انتخاب کنید.
- ورود اطلاعات اشخاص. سمت، سهم مورد معامله، شماره ملی و تاریخ تولد هر شخص وارد و با کد تأییدیه پیامکی کنترل میشود. مجموع سهم خریداران باید با مجموع سهم فروشندگان برابر و سهم هر فروشنده حداکثر معادل مالکیت او باشد.
- مشخصات سند مالکیت. شناسه یکتای سند حدنگار را وارد و دکمه صحتسنجی ملک را بزنید. در صورت تأیید، پیام قابلیت انجام معامله نمایش داده میشود و اطلاعات ملک خودکار تکمیل میگردد.
- مشخصات ملک. حق ارتفاق، حق انتفاع، پارکینگ، انباری و سهمبندی سیستمی پر میشود؛ سایر مشخصات و انشعابات آب، برق، گاز، فاضلاب و تلفن را خودتان وارد میکنید.
- پرداختهای قرارداد. ثمن و شرایط پرداخت را ثبت کنید. یکی از گزینهها چک بانکی صیادی است که ذخیره اطلاعاتش منوط به ثبت قبلی چک در سامانه صیادی است.
- انتخاب دفتر اسناد رسمی. با جستوجوی سریع، پیشرفته یا انتخاب روی نقشه، دفترخانه و تاریخ مراجعه را تعیین کنید.
- شرایط قرارداد. شروط ثابتاند و قابل ویرایش نیستند؛ فقط چند قلم اطلاعاتی مانند تاریخ تسلیم مورد معامله را تکمیل میکنید.
- تأیید و امضا. ابتدا تأییدیه شاهدان و سپس امضای دوعاملی خریدار و فروشنده انجام میشود و در پایان شناسه ثبت صادر میگردد.
